Postępowanie w PChN

Przewlekła choroba nerek, cicha epidemia – problem społeczny

Przewlekła choroba nerek (PChN) to ogólna nazwa trwałego, nieodwracalnego uszkodzenia nerki.1 Jest ona definiowana jako uszkodzenie strukturalne nerek albo obniżona czynność nerek (obniżony współczynnik przesączania kłębuszkowego GFR) obserwowana przez co najmniej 3 miesiące.2

PChN jest poważnym schorzeniem związanym z przedwczesną umieralnością, obniżeniem jakości życia i większymi wydatkami na opiekę zdrowotną.3 Schorzenie to stanowi poważne wyzwanie dla osób nim dotkniętych, ich rodzin i podmiotów świadczących usługi w zakresie opieki zdrowotnej 1, niemniej często nie jest postrzegane jako poważny problem zdrowotny.4 We wczesnych stadiach choroba przebiega bezobjawowo, a w najwcześniejszych stadiach może dojść jedynie do drobnych, strukturalnych uszkodzeń nerek. Jednakże jeśli choroba nie zostanie wykryta i nie podjęte zostanie leczenie, zazwyczaj dochodzi do rozwoju tego typu uszkodzeń 1 , co może doprowadzić do schyłkowej niewydolności nerek wymagającej dializy lub przeszczepu nerki.3 Jedna na 10 osób dorosłych cierpi na pewien stopień niewydolności nerek, zazwyczaj nie mając świadomości tego faktu.1

Zagrożenie dla zdrowia stwarzane przez łagodniejsze formy uszkodzenia nerek obecnie uznaje się za szczególnie szkodliwe, gdyż tego typu uszkodzenia, choć powszechne i często występujące bezobjawowo, mają poważny negatywny wpływ na zdrowie osób w perspektywie długofalowej.1

Problem publiczny i obciążenie w skali globalnej

Obecnie w Europie prawie 700 tysięcy pacjentów cierpi na schyłkową niewydolność nerek. Obciążenia wynikające z PChN w dalszym ciągu się zwiększają. W ciągu ostatnich trzech dekad zachorowalność i zasięg występowania schyłkowej niewydolności nerek stopniowo wzrastały.4

Aktualnie, co najmniej 8% ludności Europy cierpi na pewien stopień PChN, czyli według szacunków oznacza to co najmniej 40 mln osób w UE dotkniętych tym schorzeniem. Co więcej, każdego roku liczba ta wzrasta, a jeśli obecny trend będzie się utrzymywał, w ciągu następnej dekady liczba osób z PChN podwoi się.1 W Ameryce szacuje się, że jedna na dziewięć osób cierpi na PChN, a kolejne 20 mln znajduje się w grupie ryzyka wystąpienia PChN, co skutkuje obawami, że choroba ta wymyka się spod kontroli. W rzeczywistości PChN zajmuje 9. miejsce spośród głównych przyczyn zgonów w USA 4, natomiast w skali europejskiej ryzyko zgonu z powodu PChN 5 w skali rocznej u pacjentów cierpiących na tę chorobę jest od 10 do 100 razy większe niż w przypadku ogółu populacji.1

Cicha epidemia PChN stanowi ogromne obciążenie dla krajowych systemów opieki zdrowotnej, gdyż koszty samych zabiegów dializy stanowią około 2% krajowych budżetów służby zdrowia.1 Liczba ta podwoi się w ciągu najbliższych 5 lat, nie mówiąc już o dalszych kosztach, w postaci dodatkowych kosztów leczenia, obniżenia jakości i długości życia pacjentów, zwiększonej zachorowalności i obniżonej zdolności do pracy.1 Ponadto, koszty ponoszone w związku z leczeniem choroby nerek ponad czterokrotnie przewyższają te, jakich można by się spodziewać biorąc pod uwagę liczbę chorych pacjentów. Leczenie schyłkowej niewydolności nerek wiąże się z dużym obciążeniem finansowym dla pacjentów, systemów opieki zdrowotnej i społeczeństwa.4 Koszty wdrażania strategii profilaktyki PChN mogą natomiast być niewielkie. 97% wydatków na zdrowie przeznacza się na leczenie, tylko 3% na profilaktykę. Jednakże koszty związane z niewykryciem choroby są ogromne: na każdą osobę cierpiącą na niewydolność nerek przypada przynajmniej 30 osób z mniejszym stopniem uszkodzenia nerek, którzy wymagają leczenia w celu zminimalizowania ryzyka rozwoju niewydolności nerek.1

Istnieje zatem pilna potrzeba zwiększenia świadomości społecznej w tym zakresie, wdrażania strategii profilaktycznych, wczesnego wykrywania schorzenia, edukacji i odpowiedniego leczenia PChN na etapie klinicznym w celu uporania się z tym coraz większym i kosztownym problemem.1

Obecnie pacjenci poddawani leczeniu nerkozastępczemu napotykają również na ogromne problemy: poziom dostępu, zakres i jakość usług związanych z leczeniem nerkozastępczym bardzo się różni w krajach Unii Europejskiej. Ponadto dostęp do najskuteczniejszej i najbardziej opłacalnej formy leczenia, jakim jest przeszczep nerki, jest poważnie ograniczony ze względu na poważny niedobór dawców nerek.1

Wczesne rozpoznanie i profilaktyka mają kluczowe znaczenie

Pomimo wielkiego problemu, jaki stanowi PChN, świadomość tej choroby i jej profilaktyka pozostają w dalszym ciągu na stosunkowo niskim poziomie. Wczesne formy PChN są często bezobjawowe, co sprawia, że kwestia wykrycia tej „cichej epidemii” nabiera jeszcze większego znaczenia. Istnieją jednak dowody na to, że możliwe jest rozpoznanie i leczenie wcześniejszych stadiów PChN, wczesna i skuteczna interwencja może zmniejszyć ryzyko powikłań, a niekorzystnym następstwom PChN można zapobiec lub opóźnić ich wystąpienie. Dzięki optymalnej opiece medycznej można spowolnić lub potencjalnie nawet zatrzymać rozwój PChN i chorób jej towarzyszących; istnieje możliwość wydłużenia i poprawy jakości życia pacjenta.1

Kluczowe znaczenie ma zidentyfikowanie osób znajdujących się w grupie ryzyka lub cierpiących na wczesne stadia choroby w celu skutecznego wdrożenia sprawdzonych strategii profilaktycznych i terapeutycznych.3 Konieczne jest zastosowanie skutecznych strategii profilaktyki przewlekłej choroby nerek, która wiąże się z ryzykiem wystąpienia chorób układu krążenia oraz prawdopodobieństwem rozwinięcia się niewydolności nerek. Jest to jedyny sposób na uniknięcie szybko rosnących kosztów osobistych, społecznych i finansowych, związanych z chorobą nerek. Konieczne jest również udoskonalenie istniejących technologii, pozwalających na wykrycie PChN.1

Prawie 70% pacjentów z cukrzycą nie omawiało sposobów zminimalizowania ryzyka uszkodzenia nerek ze swoim lekarzem, a 73% pacjentów cierpiących na choroby układu krążenia / nadciśnienie tętnicze nie posiada wiedzy na temat towarzyszącego ich schorzeniom ryzyka uszkodzenia nerek. Istnieje konieczność wprowadzenia fundamentalnej zmiany postępowania i zwrócenia o wiele większej uwagi na pierwotną i wtórną profilaktykę PChN.1